การใคร่ครวญ: จะตระหนักรู้ศักยภาพสูงสุดของท่านได้อย่างไร

บทคัดย่อจากข้อเขียนของปรมหังสา โยคานันทะ

ตั้งแต่ครั้งโบราณมาแล้ว ฤๅษีที่อินเดียได้วิเคราะห์อย่างถี่ถ้วนถึงชีวิตมนุษย์และแนะนำผู้คนให้ตระหนักถึงศักยภาพสูงสุดของชีวิต จิตวิทยาสอนว่าท่านคือใคร จริยศาสตร์บอกว่าท่านควรเป็นอย่างไร ผู้รู้ย้ำทั้งสองศาสตร์นี้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกฝนที่แท้จริงทางศาสนา เพื่อให้ธรรมะแสดงตนในร่างกาย จิต และวิญญาณ

ท่านส่องกระจกทุกวันเพื่อดูรูปร่างหน้าตา เพราะอยากให้ดูดีที่สุดในสายตาของผู้อื่น การส่องกระจกการใคร่ครวญภายใน วิเคราะห์ตน เพื่อการหยั่งเห็นที่ถูกต้องเบื้องหลังภาพลักษณ์ภายนอกไม่สำคัญกว่านั้นหรือ ความน่าสนใจภายนอกล้วนได้จากทิพยวิญญาณภายใน เช่นเดียวกับที่สิวเม็ดเล็กๆ หรือแผลเป็นบนใบหน้าทำลายความสวยงาม ความโกรธ กลัว เกลียด ริษยา วิตกกังวลถึงความไม่แน่นอนของชีวิต ก็ขัดขวางการสะท้อนของวิญญาณเช่นกัน ถ้าทุกวันท่านพยายามทำตนให้หลุดพ้นจากมลทินเหล่านี้ ความงามภายในของท่านจะฉายโชนออกมา

จากการวิเคราะห์เราเห็นว่ามนุษย์เดือดร้อนอยู่กับทุกข์องค์สาม: ทุกข์กาย ทุกข์ใจ และทุกข์ทางวิญญาณ โรคา ชรา มรณา เป็นทุกข์ทางกาย อาการป่วยทางจิตเกิดจากความโศกเศร้า กลัว โกรธ เกลียด ขัดอกขัดใจไม่ได้สิ่งที่ต้องการ ไร้ความยินดี อาการทางประสาทหรือมะเร็งร้ายของอารมณ์ที่ครอบงำ และความโง่หลงเป็นอาการป่วยทางวิญญาณซึ่งอันตรายที่สุดอันอยู่เบื้องหลังความเดือดร้อนอื่นๆ

อิสรภาพแท้จริงอยู่ในจิตสำนึกของวิญญาณ จงวิเคราะห์ตัวท่านเอง ให้เห็นว่าจิตสำนึกของวิญญาณของท่านติดอยู่กับรากเง้าความโง่เขลาแค่ไหน อิสรภาพแท้จริงจะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อตัดขาดจากรากโคนนั้น

คิดและวางแผนชีวิตของท่าน แล้วดูว่าท่านจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร พยายามปรับปรุงตนอยู่เสมอ คบคนดีที่จะเตือนท่านให้นึกถึงพระเจ้าและสิ่งดีๆ ในชีวิต รู้ทุกวันว่าท่านจะเปลี่ยนนิสัยเลวได้อย่างไร ท่านจะจัดการแต่ละวันอย่างไร จะดำรงความสงบไว้ได้อย่างไร และถามในใจบ่อยๆ “ข้าแต่องค์พระเป็นเจ้า ข้าพเจ้าเสียเวลาอยู่หรือไม่? ทำอย่างไรที่พอจะมีเวลาอยู่กับพระองค์ทุกวัน?” ถามเช่นนี้ตลอดเวลา แล้วพระองค์จะทรงตอบ “เจ้าอยู่กับเรา เพราะเจ้าคิดถึงเรา”

เริ่มทุกเช้าด้วยการทำสมาธิและสวดอธิษฐานต่อพระเจ้า หลังจากทำสมาธิ จงทูลขอให้พระเจ้านำทางชีวิตและความพยายามที่ดีงามของท่าน “ข้าแต่พระเป็นเจ้า ข้าพเจ้าจะมีเหตุผล ข้าพเจ้าจะมีเจตจำนง ข้าพเจ้าจะกระทำ แต่โปรดนำทางข้าพเจ้าให้มีเหตุผล เจตจำนง และกระทำสิ่งที่พึงทำด้วยความถูกต้อง” ตั้งใจจะเป็นคนที่ดีขึ้นทุกทางในวันนั้น ถ้าท่านเริ่มตั้งแต่ตอนเช้า ทำงานด้วยความสงบ หรือพยายามสร้างนิสัยดีที่ท่านต้องการ ระลึกถึงพระเจ้าตลอดเวลา พอตกค่ำท่านเข้านอนอย่างรู้ว่าได้ใช้เวลาวันนี้อย่างดี ท่านจะรู้ว่าท่านก้าวหน้า